18 MART 1918 — ŞAMAXI SOYQIRIMI

Стандартный

1918-ci il mart ayının 18-də sübh çağı Şamaxı şəhərinin azərbaycanlı sakinləri top atəşlərinin sədaları altında oyanırlar. Evlərindən çıxarkən görürlər ki, şəhər cənubdan ermənilər, şimali-şərqdən isə malakanlar tərəfindən mühasirə olunub. Şəhərin tamamilə azərbaycanlılardan ibarət aşağı hissəsi top və pulemyot atəşlərinə tutulur, şəhərin yuxarı hissəsində yaşayan ermənilər isə azərbaycanlılar yaşayan məhəllələri tüfənglərdən atəşə tuturlar. Bu hücum müsəlmanlar üçün tam gözlənilməz idi. Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, ondan bir gün əvvəl erməni yepiskopu Baqrat və malakanların nümayəndəsi Karabanov Xaç və İncil qarşısında azərbaycanlılarla sülh və qardaşlıq şəraitində yaşayacaqlarına və heç vaxt onlara qarşı silahlı çıxış etməyəcəklərinə and içmişdilər. Müdafiəyə hazırlaşmamış azərbaycanlılar əvvəlcə buna təşəbbüs etsələr də, top və pulemyot atəşləri altında dayana bilməyib geri çəkilirlər. Ermənilər və malakanlar həmləyə başladıqlarından bir neçə saat sonra artıq şəhərin azərbaycanlılar yaşayan və şəhərin erməni hissəsi ilə sərhəd olan «Piran-Şirvan» bölməsinə soxula bilirlər. Onlar azərbaycanlıların evlərini talan edir, yandırır və dinc əhalini qəddarlıqla qətlə yetirirdilər.

Kupeçeskaya küçəsində Hacı Həsənin evinin dağıntıları

Şəhərin ən abad, varlı və tanınmış müsəlmanlarına məxsus evlərinə od vurulurdu. Ermənilərin qarət edib yandırdığı evlər arasında Şıxıyevlərin, Həsənovların, Cəbrayılovların, qəza müftisinin, Hüseynbəyovun, Əlimirzəyevin, Əfəndiyevin, Babayevlərin, Məhərrəmovların, Veysovların, Böyük bəy Hüseynovun, Hacı Vahab Ələkbərovun və başqalarının mülkləri də var idi. Ermənilər və malakanlar yandırılmış evlərdən çıxıb qaçan kişi, qadın və uşaqları güllələyirdilər. Ermənilər evlərə soxulur, onların sakinlərini qarət edir, qətlə yetirir, sonra isə yandırırdılar. Gecə müsəlmanlar təslim olmaq barədə qalib ermənilərin yanına nümayəndələr göndərir və sülh xahiş edirlər. Lakin atəş dayandırılmır. Yanğınlar bütün bölgəyə yayılır və səhərə qədər şəhərin ən zəngin məhəlləsindəki evlərdən yalnız xarabalıqlar qalır. Yandırılmış evlərdən qaçaraq canını qurtarmaq istəyən sakinlərə – kişi, qadın və uşaqlara heç bir fərq qoymayan ermənilər onları açıqcasına, yaxud tinlərdən atəşə tuturlar. Adamları evlərdə, həyətlərdə, küçələrdə qətlə yetirirlər. Şəhərin küçələrində meyitlərdən qalaqlar yaranır. Ermənilər azərbaycanlı əhalinin qətlini eşidilməmiş və ağıla sığmaz qəddarlıq və işgəncə ilə həyata keçirirdilər. Öldürmək və evlərini yandırmaq hədəsi ilə ermənilər azərbaycanlılardan onların pul və qiymətli əşyalarını alır, lakin çox vaxt pul və qiymətli əşyalarını könüllü vermələri belə azərbaycanlıları ölümdən və evlərini yandırılmaqdan xilas edə bilmirdi. Küçələrdə əzab verilərək öldürülmüş qadınların meyitləri atılıb qalmışdı. Onların döşləri kəsilmiş, qarınları yırtılmış və ən çirkin üsullarla təhqir olunmuşlar. Küçələrdə pazlarla diri-diri yerə mıxlanmış uşaq meyitləri də atılıb qalmışdı. Azərbaycanlıların evlərindən qarət və talan edilmiş əmlak araba və furqonlarla erməni və malakan kəndlərinə daşınırdı. Ermənilərin Şamaxı şəhərindəki bu vəhşilikləri bir neçə gün davam edir. Yalnız Gəncədən azərbaycanlı silahlı dəstələrinin Şamaxıya köməyə gəlməsindən qorxuya düşən ermənilər və malakanlar Şamaxı qəzasının Qozluçay malakan kəndinə çəkilirlər. Azərbaycanlı silahlı dəstələri onları təqib edir. Lakin onlara məlum olur ki, ermənilər və malakanların qüvvələri onlarınkından qat-qat üstündür. Ona görə də strateji mülahizələrə görə dörd gündən sonra azərbaycanlı silahlı dəstələr şəhəri tərk etməyə məcbur olurlar. Gəncədən olan silahlı dəstələrlə Şamaxının, demək olar ki, əksər müsəlman əhalisi şəhəri tərk edir. Ancaq çox tələsik olduğu üçün onlar, hətta özləri ilə vacib əşyalarını belə götürə bilmirlər. Çoxlu şəhər sakini, xüsusilə yoxsullar, xəstələr, qocalar, qarılar və uşaqlar şəhərdə qalırlar. Gəncədən olan silahlı dəstələr Şamaxını tərk etdikdən bir neçə gün sonra erməni və malakan quldur dəstələri geri qayıdaraq yenidən Şamaxını tuturlar. Bu dəfə şəhərin talan edilməsi və əhaliyə divan tutulması əvvəlkindən daha böyük qəddarlıq, qəzəb və qaniçənliklə həyata keçirilir. Şəhərdə qalan azərbaycanlı əhali uşaqlar, qadınlar, qocalar da daxil olmaqla tamamilə məhv edilmişdir. Küçələr, həyətlər, evlər, məscidlər meyitlərlə dolu idi. Şəhərdə azərbaycanlıların bütün əmlakı qarət edilərək erməni və malakan kəndlərinə aparılmışdı. Şəhərin bütün azərbaycanlı hissəsi oda qalanmışdı. Şəhərdəki bütün məscidlər, onların nəzdindəki müqəddəs yerlərlə birlikdə yandırılmışdı. Bir sözlə, şəhərin azərbaycanlılar yaşayan bütün məhəllələri tamamilə xarabazarlığa çevrilmiş, bir dənə də olsa azərbaycanlı evi salamat qalmamışdı.

İmamlı küçəsinin dağıntıları. Kərbəlayi Məmməd Əli Əliyevin evi

Ə.Xasməmmədovun məruzəsində göstərilirdi ki, ermənilərin Şamaxı şəhərinə birinci və ikinci hücumları zamanı şəhərdəki bir neçə min azərbaycanlı qətlə yetirilmişdir. Onların arasında təkcə Şamaxıda deyil, bütün Azərbaycanda tanınmış nüfuzlu şəxslər və ictimai xadimlər də var idi. Ermənilər məşhur axund Hacı Cəfərqulunu xüsusi qəddarlıqla öldürmüşlər. Əvvəlcə onun saqqalını yolmuş, dişlərini sındırmış, gözlərini çıxarmış, qulaqlarını və burnunu kəsmişlər. Ermənilərin qəddarlıqla öldürdüyü nüfuzlu şəxslər arasında şəhər hakimi Teymur bəy Xudaverdov, birinci Dövlət Dumasına Şamaxıdan deputat seçilmiş Məmmədtağı ƏliyevHacıbaba AbbasovƏşrəf HacıyevHacı Əbdülxəlil ƏhmədovHacı Əbdülhüseyn Zeynalov üç qardaşı ilə, Hacı İsrafil Məmmədov, Mir İbrahim Seyidov, Hacı İbrahim Salamov, Ağa Əhməd Əhmədov, Hacı Əbdülqasım Qasımov, Əyyub ağa Veysov, Zeynəb xanım Veysova, Əliabbas bəy İbrahimbəyovƏləkbər QədirbəyovƏbdürrəhim bəy AğalarovMəhiyyəddin Əfəndizadə, Zəkəriyyə Əfəndi Mehdi Xəlil oğlu, Ziyəddin Abdullayev, Hacı Molla Həsən Zeynalov və onun arvadı, Mahmud Hacıağa oğlu, onun arvadı və oğlu və bir çox başqaları da var idi.

Ermənilər xilas olmaq üçün axund Hacı Cəfərqulunun evinə və həyətinə pənah gətirmiş çoxlu sayda qadın və uşağı da öldürmüş və ya diri-diri yandırmışlar. Hacı axundun tamamilə yandırılmış evinin həyətində Fövqəladə Təhqiqat Komissiyasının üzvləri çoxlu xırda insan sümükləri aşkar etmişlər. Meyitlərin iri sümüklərini isə türklər 1918-ci ilin yayında erməniləri Şamaxıdan qovarkən yığıb basdırmışlar. Komissiya üzvlərinin 1918-ci ilin oktyabr-noyabrında bu barədə hazırladığı məruzədə qeyd olunurdu ki, həyətdə hələ indi də çürümüş meyitlərin qoxusu qalmaqdadır. Habelə, yandırılmış digər evlərin və məscidlərin həyətlərində çoxlu yanmış insan sümükləri də aşkar edilmişdir.

vikipediya

Реклама

ŞƏHİDLƏR: ETİBAR ƏHMƏDOV

Стандартный

Etibar_Əhmədov_(şəhid).jpg

Etibar Əhəmədov 17 mart 1960-cı ildə Azərbaycan SSR-in Ağdam rayonunun Sarıcalı kəndində anadan olub. 1967-ci ildə ilk orta təhsilini Sarıcalı kənd 8 illik məktəbində (indiki I saylı Sarıcalı kənd tam orta məktəbi) almağa başlamış, 1975-ci ildə buranı bitimişdir.

1975-ci ildə Respublika Kimya-biologiya təmayüllü 5 nömrəli internat məktəbinə daxil olmuşdur. 1977-ci ildə həmin məktəbi bitirmişdir.

1977-ci ildə 54 nömrəli texniki-peşə məktəbinə daxil olub əl qaynaqçısı peşəsinə yiyələnmişdir. 1978-ci ildən BBTİ-nin 3 nömrəli ETK-nda əmək fəaliyyətinə başlamışdır. 1979–1981-ci illərdə Belarusiyada tikinti batalyonunda hərbi xidmətdə olmuşdur. 1981-ci ilin iyununda yenidən 3 nömrəli ETK-da əmək fəaliyyətinə başlamışdır.

1981-ci ildə Azərbaycan  Neft və Kimya İnstitutunun elektrotexnika fakultəsininin axşam şöbəsinin daxil olmuş, 1987-ci ildə institu bitirərək mühəndis-elektrik diplomu almışdır. 1988-ci ilin avqustundan SEİB-in baş direktorunun əmri ilə 4 nömrəli ETK-da işləməyə başlamışdır.

1993-cü il 16 noyabr tarixində könüllü olaraq Binəqədi batalyonuna qoşularaq cəbhədə döyüşməyə yollanır. 10 dekabr tarixində Beyləqan rayonunun Haramı düzündə baş verən döyüşlərdə şəhid olur.

Yoldaşlarının bildirdiyinə görə qəfil mühasirə zamanı batalyon çıxılmaz bir vəziyyətə düşür, yanında yaralanan bir yoldaşını xilas edir, digər yoldaşına yardım edərkən yanlarında baş verən partlayış zamanı torpaq alta qalırlar, bu ərazidə baş verən döyüş bitdikdən, düşmən geri çəkiləndən düz 10 gün sonra özünün və digər əsgərlərimizin cəsədini torpaq altından çıxara bilmişlər. 1988-ci ildə ailə həyatı quraraq Bakıya köçüb və burada yaşamağa başlamışdır. 3 övladı (1 oğlan, 2 qız) var.

vikipediya

QARABAĞ ŞƏHİDLƏRİ: ADİL MƏNSİMOV

Стандартный

shehidler_xiyabani

Adil Mənsimov 17 mart 1972-cü ildə Qafanın Qovşud kəndində anadan оlmuşdur.
1 sentyabr 1992-ci ildə Abşeron rayоn Hərbi Kоmisarlığı tərəfindən hərbi хidmətə çağrılmış və Qarabağ uğrunda gеdən döyüşlərin iştirakçısı оlmuşdur.
Sıravi əsgər Adil Mənsimov 810-cu hərbi hissənin avtomatçısı idi.
10 dekabr 1992-cü ildə Qubadlı rayonunun Seytaz kəndində gеdən döyüşlər zamanı həlak olmuşdur.
Saray qəsəbəsində dəfn olunub.
Ölümündən sonra 16 sentyabr 1994-cü ildə «Hərbi xidmətlərə görə» medalı ilə təltif edilib.Bu çəsur vətən oğlunun adı əbədiləşdirilərək vaxtı ilə yaşadığı kücəyə verilmişdir.

МАМЕДЮСИФ ДЖАФАРОВ, ОДИН ИЗ ОСНОВАТЕЛЕЙ АДР

Стандартный

Mammad_Yusif_Jafarov

Мамед-Юсиф Гаджибаба оглы Джафаров (азерб. Məmməd Yusif Hacıbaba oğlu Cəfərov; 14 марта 1885Баку — 15 мая 1938) — азербайджанский политический и государственный деятель, депутат четвёртой Государственной Думы, один из основателей АДР, Министр торговли и промышленности и иностранных дел АДР, последний заместитель спикера парламента АДР.

Мамед-Юсиф Джафаров родился 14 марта 1885 года в Баку. В 1907 году он окончил Бакинскую Александровскую гимназию, затем поступил на юридический факультет Московского университета. Во время учёбы Джафаров поддерживал связь со студентами-азербайджанцами, активно участвовал в вечерах и мероприятиях. В 1912 году он с отличием окончил МГУ и вернулся в Баку, где работал помощником присяжного поверенного. Заслужив уважение населения БакинскойЕлизаветпольской и Эриванской губерний, Мамед-Юсиф Джафаров становится депутатом Четвёртой Государственной Думы. Он был единственным депутатом-мусульманином из Южного Кавказа. Входил в Мусульманскую фракцию и во фракцию кадетов.

В своих выступлениях Джафаров указывал на равнодушие властей к обучению мусульманского населения Южного Кавказа, на ограничение прав, на превращение мечетей в казармы и.т.п. Мамед-Юсиф с одобрением отнёсся к февральской революции. Избран во Всероссийское учредительное собрание в Закавказском избирательном округе по списку № 10 (Мусульманский национальный комитет и Мусават). В Особом Закавказском Комитете Джафаров руководил промышленностью и торговлей. В 1917 году на съезде мусульман Кавказа, который проходил 15 — 20 апреля, он призвал мусульман к единству. 15 ноября того же года Джафаров становится комиссаром промышленности и торговли Закавказского комиссариата. В Закавказском Сейме входил в мусульманскую фракцию. Выступая на заседаниях, Джафаров призывал народы Кавказа к дружбе и защите независимости, предлагал заключить мир с Османской империей.

27 мая 1918 года, на чрезвычайном съезде мусульманской фракции был создан Временный Национальный Совет под руководством Мамед Эмина Расулзаде. Мамед-Юсиф Джафаров был избран в исполком ВНС. На следующий день была подписана Декларация Независимости Азербайджанской Демократической Республики. Среди подписавших декларацию был и Мамед-Юсиф Джафаров. В первом кабинете Джафаров занимал пост министра торговли и промышленности. После отставки первого кабинета, Мамед-Юсиф Джафаров становится послом АДР в Грузии, где сыграл большую роль в создании дипломатических отношений между АДР и ГДР и дележе собственности ЗДФР14 марта 1919 года председатель Совета Министров АДР Насиб-бек Усуббеков формирует четвёртый кабинет министров и назначает Джафарова на должность министра иностранных дел. Став главой внешнеполитического ведомства Азербайджана, Мамед-Юсиф подписал с Грузией договор о военном сотрудничестве, послал ноты в штабы вооруженных сил Великобритании на Южном Кавказе. По его указанию была создана комиссия для сбора документов, касающихся политики царизма на Южном Кавказе.

2 февраля 1920 года по предложению Расулзаде, Джафаров становится старшим товарищем (первым заместителем) председателя парламента АДР. Он работал на этом посту до присоединения Азербайджана к Советской России27 апреля после напряжённых дискуссий Джафаров подписывает решение о передаче власти Временному Революционному Комитету Азербайджана. После падения АДР Джафаров занимался юридической консультацией хлопковых и винных трестов.

Умер 15 мая 1938 года в Баку.

 

İTKİNLƏR: ŞAHİN QURBANOV

Стандартный

Şahin Qurbanov 8 mart 1972-ci ildə Göyçə mahalının Əzizli (Göyçə) kəndində anadan olmuşdur.
Bakı ŞHK-ndan orduya çağırılmışdır. Sıravi əsgər Almaniya Respublikasında xidmət etmişdir. 
Milli Orduya könüllü getmişdir. 
Şahin Qurbanov 1994-cü ildə Ağdərə rayonunda döyüş zamanı itkin düşmüşdür.

vikipediya

APREL ŞƏHİDLƏRİ:RƏVAN NURAYEV

Стандартный

Rəvan_Nurayev.jpg

Rəvan İsmayıl oğlu Nurayev (d. 3 mart 1997ZaqatalaAzərbaycan — ö. 3 aprel 2016Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri. 2016-cı ildə Aprel döyüşlərizamanı şəhid olub.

Rəvan Nurayev 1997-ci ilin 3 mart günündə Zaqatala rayonunun Muxax kəndində anadan olub.

Əsgər Rəvan Nurayev 2016-cı ilin aprel ayında AzərbaycanErmənistan təmas xəttində baş verən atışma zamanı qəhrəmancasına şəhid oldu.

Aprelin 3-ü isə Rəvan Nurayev Zaqatala rayonunun Muxax kəndində son mənzilə yola salındı. Dəfn mərasiminə minlərlə rayon sakini ilə yanaşı, şəhidin qulluq etdiyi hərbi hissənin əsgərləri və zabitləri də qatıldı. Dəfn mərasiminin sonunda yaylım atəşi açıldı və əsgər Nurayev uğrunda şəhid olduğu torpağa tapşırıldı.

vikipediya

APREL ŞƏHİDLƏRİ: KAMRAN ŞİRƏLİYEV

Стандартный

Kamran_Şirəliyev.jpg

Kamran Faiq oğlu Şirəliyev (d. 28 fevral 1994BakıAzərbaycan — ö. 2 aprel 2016TərtərAzərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri. 

Kamran Şirəliyev 1994-cü ilin 28 fevral günündə Bakı şəhərinin Suraxanı rayonunda Faiq və Elvira Şirəliyevlərin ailəsində anadan olub. Xəzər rayonunda yerləşən H. Z. Tağıyev adına 123 saylı tam orta məktəbin 9-cu sinfini bitirən Kamran Şirəliyev daha sonra peşə məktəbinə daxil olub.

Əsgər Kamran Şirəliyev 2016-cı ilin aprel ayında AzərbaycanErmənistan təmas xəttində baş verən atışma zamanı qəhrəmancasına şəhid oldu.

Aprelin 6-ı isə Kamran Şirəliyev doğulduğu Bakı şəhərinin Suraxanı rayonunda son mənzilə yola salındı. Dəfn mərasiminə minlərlə şəhər sakini ilə yanaşı, şəhidin qulluq etdiyi hərbi hissənin əsgərləri və zabitləri də qatıldı. Dəfn mərasiminin sonunda yaylım atəşi açıldı və əsgər Şirəliyev uğrunda şəhid olduğu torpağa tapşırıldı.

vikipediya

QARABAĞ ŞƏHİDLƏRİ: CAVANŞİR BALAYEV

Стандартный

Cavanşir_Balayev.jpg

Cavanşir Musa oğlu Balayev (d. 25 fevral 1958ŞamaxıAzərbaycan — ö. 12 iyun 1992AğdamAzərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri. I Qarabağ müharibəsinin şəhidi.

Cavanşir Balayev 1958-ci il 25 fevralda Şamaxı şəhərində anadan olub.

1991-ci ildə hərbi xidmətə yollanan və NaxçıvanlıTap QaraqoyunluGülablı qəsəbələri uğrunda döyüşlərə, həmçinin Xocalı rayonunun müdafiəsi uğrunda döyüşlərə qatılan Cavanşir Balayev, 1992-ci il 12 iyunda Ağdam rayonu istiqamətində baş tutan Qaraqaya əməliyyatında şəhid olub.

APREL ŞƏHİDLƏRİ: MAHİR SABİR OĞLU MİRZƏYEV

Стандартный

Mahir_Mirzəyev.jpg

Mahir Mirzəyev 1994-cü il 17 fevral tarixində Bakı şəhərində anadan olub. Orta təhsilini 20002005-ci illərdə Abşeron rayonu Fatmayı kənd orta məktəbində, 20052011-ci illərdə isə Bakı şəhəri N.Nərimanov rayonu şəhid Novruzov qardaşları adına 36 saylı orta məktəbdə alıb. 2011-ci ildə orta məktəbi əla qiymətlərlə bitirib, yüksək ballaAzərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin ümumi iqtisadiyyat fakültəsinə daxil olub. 2015-ci ildə ali təhsilini bitirib yüksək balla Qafqaz Universitetinin menecment fakültəsinin magistr pilləsinə qəbul olmuşdur.

2007-ci ildə Azərbaycan respublikası Ciu-citsu Milli Federasiyasının üzvü olmuş və imtahanda bacarıq göstərərək 7 Sichi-Kyu-ya layiq görülmüşdür. 2013-cü ildə ”ASAN” xidmətdə, 2014-cü ildə Amrahbank Akademiyasında, sentyabr-dekabr 2014-cü ildə Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyində, 12-28 iyun 2015-ci ildə “Avropa Oyunları”nda könüllülər kimi fəaliyyət göstərmişdir. Bütün bu fəaliyyətlərindən diplom, sertifikat və fəxri fərmanlar almışdı. Türk, ingilis, rus, ərəb dillərini bilirdi.

6 iyul 2015-ci ildə Bakı şəhəri N.Nərimanov rayonu Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətindən hərbi xidmətə Gəncəyə göndərilmiş və 3 ay sonra Tərtər rayonunda hərbi xidmətini davam etdirmişdir. Mirzəyev Mahir Sabir oğlu 2 aprel 2016-cı ildə Aprel döyüşləri zamanı SeysulanQapanlı uğrunda gedən döyüşlərdə qəhrəmanlıq göstərərək şəhid olmuşdur

8 aprel 2016-cı ildə Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi vasitəsi ilə əldə olunan razılığa əsasən öndə, neytral zonada qalan şəhidlərimizin nəşi götürülərək ailələrinə verilib. 9 aprel 2016-cı ildə Mirzəyev Mahir Sabir oğlunun cənazəsi Bakı, Binəqədi rayonu Biləcəri qəsəbəsindən böyük izdihamla yola salınıb. 

VİKİPEDİYA

ŞƏHİDLƏR: ELVAR QƏDİMOV

Стандартный

Elvar_Qədimov_(şəhid).jpg

Elvar Qədimov — 15 fevral 1974-cü ildə anadan olmuşdur. Elvar Qədimov Qarabağ müharibəsinin iştirakçısıdır. 10 fevral 1994-cü ildə Kəlbəcər rayonu uğrunda gedən döyüşlərdə şəhid olmuşdur.

Elvar Qədimov 15 fevral 1974-cü ildə anadan olmuşdur.

Elvar Qədimov 1993-cü ildə Hacıqabul rayonundan hərbi xidmətə çağırıldı. Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Milli Ordusunun sıralarına əsgər kimi yollanan Elvar Qədimov 10 fevral 1994-cü ildə Kəlbəcər rayonu uğrunda gedən döyüşlərdə mərdliklə döyüşərək şəhid olmuşdur.

Hacıqabul rayonu Atbulaq kəndində dəfn olunmuşdur.

VİKİPEDİYA