Tag Archives: Rəşid Rüstəm oğlu Talışinski

14 APREL — GÖRKƏMLİ ALİM VƏ CƏRRAH RƏŞİD TALIŞİNSKİNİN XATİRƏ GÜNÜ

Стандартный

Rəşid_Talışinski

Rəşid Rüstəm oğlu Talışinski — tibb elmləri doktoru, professor, məşhur Azərbaycan alimidir.

R.R.Talışinski 1928-ci il sentyabrın 13-də Bakıda həkim ailəsində anadan olmuşdur. 1953-cü ildə o, Azərbaycan Tibb İnstitutunu bitirdikdən sonra Tacikistanda iş fəaliyyətinə başlamışdır. 1953-1956-cı illərdə o, Orconikidzeabad rayon xəstəxanasında cərrah işləmişdir. 1956-1958-ci illərdə isə Semaşko adına Bakı klinik xəstəxanasında (hazırda Klinik Tibbi Mərkəzi) təcili cərrahiyyə şöbəsinin ordinatoru və travmatologiya şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır.

Yüksək səviyyəli ortoped-travmatoloq, alim kimi Ukraynanın Xarkov şəhərində yetişmişdir. O, 1958-ci ildə Ukrayna Dövlət Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunun travmaaologiya və ortopediya kafedrasının assistenti seçilmişdir. 1962-ci ildə Moskva Mərkəzi Travmotologiya və Ortopediya İnstitutunda «Döş fəqərələrinə transplevral müdaxilənin anatomik-cərrahi əsaslanması» mövzusunda tibb elmləri namizədi dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1963-cü ildə dosent elmi adını almışdır. 1968-ci ildə Moskva Mərkəzi Travmatologiya və Ortopediya İnstitutunda «Geniş sümük və oynaq qüsurlarının homoplastikası» mövzusunda dissertasiya müdafıə etmiş və tibb elmləri doktoru elmi dərəcəsini almışdır.

R.R.Talışinski 1969-cu ildən M.İ.Sitenko adına Xarkov Travmotologiya və Ortopediya İnstitutunun ortopediya və bərpaedici cərrahiyyə şöbəsinin rəhbəri və Xarkov vilayətinin baş travmatoloqu işləmişdir. 1972-ci ildə professor elmi adına layiq görülmüşdür. 1973-cü ildə professor Talışinski vətənə qayıtmış və 1973-cü ildən 1975-ci ilə kimi Azərbaycan ET Ftiziatriya İnstitutunun klinik şöbəsinə rəhbərlik etmişdir.

R.R.Talışinski yüksək səviyyəli mütəxəssis, görkəmli cərrah idi. Onun geniş dünyagörüşü ətrafında olan insanları valeh edirdi. O yeni fikirlər və ideyaların daşıyıçısı idi. R.R.Talışinski çanaq sümüklərində cərrahiyyə əməliyyatlannın əsasını qoyanlardan biri idi. Döş fəqərələrində və çanaq sümüklərində aparılan 2 cərrahi müdaxilə onun adını daşıyır və indiyə kimi geniş istifadə edilir. Professor R.Talışinski dünyada lazer şüalanmasının sümük toxumasına təsiri haqqında ilk elmi əsər yazmışdır. Ortopedlər axill vətərinin uzadılması ilə əlaqədar əməliyyatlar zamanı məhz onun üsuluna üstünlük verirlər. Professor Talışinski əzələ plastikası üsulunun, oma endoprotezinin müəllifi olmuşdur. Onun rəhbərliyi ilə 11 namizədlik və 2 doktorluq dissertasiyası müdafiə olunmuşdur. O, 144 əsərin o cümlədən, «Döş və bel fəqərələrində cərrahi müdaxilələr» (Moskva, 1968), «Sümük şişlərinin müalicəsində homoplastika» (Kiyev, 1973) adh 2 monoqrafiyalarının müəllifi idi. Digər monoqrafiyada isə fəsl müəllifi olmuşdur.

Onun elmi işlərinə M.V.Volkov, Q.A.İlizarov, A.P.Skoblin, V.F.Trubnikov, V.D.Çaklin, İ.A.Movsoviç və digər məşhur alimlər əsərlərində istinad edirlər. O, 10 ixtiraya müəlliflik şahadətnəməsinin sahibidir və «Əməkdar ixtiraçı» medalı ilə təltif edilmişdir. R.R.Talışinski 1975-çi ildən 1988-ci ilədək Azərbaycan Travmatoloqlar və Ortopedlər Elmi Cəmiyyətinin sədri olmuşdur.

R.R.Talışinski 1988-ci il aprelin 14-də vəfat etmişdir.

PROFESSOR RƏŞİD TALIŞİNSKİDƏN BİR XATİRƏ

Стандартный
PROFESSOR RƏŞİD TALIŞİNSKİDƏN BİR XATİRƏ

Məşhur Azərbaycan alimi, virtuoz travmotoloq-ortoped Rəşid Talışinski haqqında Vikipediyada Azərbaycan və rus dilində yaxşı məqalələr var, ancaq, təəssüf ki, onların heç birində doktor Şarovanın adı çəkilmir.

Rəşid Talışinski 30-50-ci illərdə Bakıda yaxşı tanınan veneroloq Rüstəm Talışinskinin oğludur. Sabir Talışinski danışırdı ki, hələ Bağırov dövründə respublika rəhbərliyindən olan adamlar xəlvətcə atasının yanında cinsi xəstəliklərdən müalicə olnurmuşlar… Rüstəm Talışinski avtomibil qəzasında həlak olub.

Rəşid kiçik yaşından anasız qalıb. Anasının atası Sovetdən qabaq böyük tacir imiş, ya iyirminci illərin axırında, ya da otuzuncu illərin əvvəlində ailəsini, o cümlədən Rəşidin anasını da götürüb köçüb İrana. Rəşid qalıb atasıyla. Doktor Rüstəm bir müddət sonra Omsk tibb institutunun məzunu, əslən samaralı olan göz həkimi Klavdiya Fleqontovna Şarova ilə evlənir. Doktor Rüstəmin Klavdiyadan üç oğlu olur: İsgəndər, Sabir, Əli (Oleq). Əlbəttə, doktor Şarova Rəşidə də analıq edir.

ДОКТОР ШАРОВА

Klavdiya Fleqontovna ömrünün çoxunu Xıllıda, sonra Salyanda yaşamış, burda göz xəstəxanalarına başçılıq etmiş və Azərbaycanın əməkdar həkimi adına layiq görülmüşdü. Yetmişinci illərin axırlarına yaxın bir neçə dəfə Salyana qonaq gəlmiş Rəşid Talışinskini görmək mənə qismət olub. Professor Rəşid Klavdiya Fleqontovnanı çox sevir, ona nəvazişlə, uşaqqlıqdan adət etdiyi kimi, “Koka” deyirdi. Doktor Şarova Rəşidi öz doğma oğlanlarından ayırmır, onun yüksəlişiylə fəxr edirdi.

                PROFESSOR TALIŞİNSKİDƏN BİR HEKAYƏ

        Rəşid Talışinski Bakıda tibb institutunu qurtarandan sonra üç il Tacikistanda işləmişdi. Salyanda qonaq olanda danışırdı ki, Tacikstana könüllü gedib. “Şəhərdə qalsaydım, nə öyrənəcəkdim? Əllinci illərdə aullarda hər cür xəstəliklə rastlaşmaq mümkün idi. Gənc həkimə də bu lazımdır”, -professor belə deyirdi.

Rəşid Talışinski ünsiyyətdə çox sadəydi, rus təhsilli olmasına, uzun müddət Ukraynada yaşamasına baxmayaraq, azərbaycanca gözəl danışırdı. Məzəli sözlü, hazırcavab adam idi. Professorun bir hekayəsi yaxşı yadımdadır.

“Mən Tacikstanda təzə işləməyə başlayanda gördüm ki, ən çox yayılan xəstəlik babasildir. Qadınlı-kişili hamıda vardı. Bunuhn səbəbini tezliklə öyrəndim. Bildim ki, aullarda “su başına” çıxanda su-zad götürmürlər, özlərini torpaqla sürtürlər. Başladım taciklər rasında aftafanı təbliğ eləməyə. Hamını da olmasa, çox adama aftafa götürməyi öyrətdim…”

X.X.