Daily Archives: 19.05.2016

19 MAY — ŞAİR RƏSUL RZANIN DOĞUM GÜNÜ

Стандартный

Rəsul_Rza

Rəsul Rza (tam adı: Rzayev Rəsul İbrahim oğlu; d. 19 may 1910, Ucar – ö. 1 aprel 1981, Bakı) — şair, dramaturq, tərcüməçi, ictimai xadim, 1934-cü ildən Azərbaycan YB-nın üzvü, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1980), Azərbaycanın Xalq şairi (1960), Stalin mükafatı laureatı (1951), Azərbaycanın Əməkdar incəsənət xadimi (1945).

 

 

SORUŞ

Od nə çəkdi, küldən soruş!

 Baş nə çəkdi, dildən soruş!

 İşə susuz barmaqların kədərini insan bilir.

Nəğmələrin həsrətini bir qırılmış teldən soruş!

Ömrün çətin yollarında

daşa ləpir salsa ayaq,

gün nə çəkdi, ildən soruş!

Zülmətliyin möhnətini kor söyləsin!

Bəm xalların fəryadını zildən soruş!

Mən kölgəsiz bağ görmədim,

El dərdi tək dağ görmədim.

Gözlərimi yumub açdım,

Neçə dostu sağ görmədim.

 Nələr çəkdi çaylaq daşı, seldən soruş!

Yollar uzun, mənzil uzaq.

Sərt daşlara dözmür ayaq.

Dözsün gərək. Dözsün gərək.

Kim zirvəyə qalxar, deyin,

yollar boyu hər pilləni

 birgünləri, yüzilləri

 qəlbimizlə, beynimizlə, ömrümüzlə doldurmasaq.

Mən yolçuyam, Mən yoldayam.

Od nə çəkdi, küldən soruş!

Hansı şerim, hansı sözüm yaşayacaq məndən sonra?

 Mən bilmirəm, eldən soruş

Реклама

19 MAY 1919 — BAKI UNİVERSİTETİNİN TƏSİS KOMİSSİYASI YARADILIB

Стандартный
19 MAY 1919 — BAKI UNİVERSİTETİNİN TƏSİS KOMİSSİYASI YARADILIB

Azərbaycan hökuməti 1919-cu ilin mayın 19-da Azərbaycan Xalq Maarifi Nazirliyi nəzdində Hökümət komissiyanı təsdiqlədi. Komissiyanın tərkibinə Prof. Razumovski (sədr), prof. A.M.Levin, prof. N.A.Dubrovski, İ.A.Babuşkin (katib) ilə yanaşı Xalq Maarif Nazirliyində V.İrzayev, M.A.Şahtaxtinski, şəhər ozünüidarəsindən şəhər idarəsinin üzvü Əlicabbar Orucəliyev, “Neft sənayeçiləri qurultayı” şurasından A.N.Sarapov, M.Sultanov daxil edildi. Bundan başqa, Bakı müalicəxanalarının üç baş həkimi – kimyaçı L.Q.Qurviç, zooloq A.N.Derjavin, əczaçılıq magistri İ.K.Qolberq də universitet komissiyasının fəaliyyətinə cəlb olundular.

Komissiyaya geniş hüquqla verilmişdi. Belə ki, komissiya üzvləri Hökümət başçısınadək hər bir yüksək vəzifə sahibinə birbaşa müraciət etmək səlahiyyətinə sahib idilər.

Hökümət iyunun 16-da universitet komissiyasının ştatlarını təsdiq edib, maaşları müəyyənləşdirdi. Ölkənin iqtisadi vəziyyətinin mürəkkəb olduğu bir şəraitdə universitet üçün tələb olunan maliyyə vəsaiti komissiyanın təklif etdiyi 3,5 milyon manatdan 5 milyon manata qədər artırıldı. Amma 1919-cu il avqustun 21 də Parlamentdə universitetin təsis edilməsi haqqında qanun layihəsinin ilkin müzakirəsi göstərdi ki, universitetin açılmasına əksəriyyətin tərəfdar olması ilə yanaşı, bunun əleyhdarları da var. Onlar rus dilində açılacaq universitetin ruslaşdırma ocağı olacağından ehtiyat edirdilər. Amma belə fikirlərə baxmayaraq, 1919-cu ilin sentyabrın 1-də Parlament “Bakı şəhərində dövlət universitetinin təsis edilməsi haqqında qanun” layihəsini qəbul etdi.

1919-cu ilin sentyabrın 1-də Parlament “Bakı şəhərində dövlət universitetinin təsis edilməsi haqqında qanun” layihəsini qəbul etdi.

ДЕНЬ РОЖДЕНИЯ ПОЭТА, ПЕРЕВОДИВШЕГО БАЯТЫ НА РУССКИЙ ЯЗЫК

Стандартный

vkafarov

«Я жажду! Я стражду! Я жизнью не сыт!»

19 мая 1935 года близ города Сабирабада, где сливаются реки белой Куры и красно-жёлтого Аракса, на корабле «Чапаев» у капитана родился сын – будущий поэт, ещё более известный как переводчик Владимир Абдулазимович Кафаров. 

В 1957 году Кафаров принят в Союз писателей СССР. В 21 год! для того времени событие уникальное.  Но рекомендацию дал сам Константин Симонов. Павел Антокольский написал: «Перевод его точен в той мере, в какой может быть точен поэтический перевод. Это означает, что в нём нет буквализма, нет рабской кальки подлинника, но зато есть верность его духу, соответствие той правде жизни, которая стоит за песней, которая в ней подразумевается, как её душевный подтекст. Но это и означает, что перевод  Кафарова может быть назван явлением русской поэзии». Можно сказать и так: каждое стихотворение должно умереть в переводе, чтобы состояться на другом языке. В этом поиске умирание и воскрешение – одно и то же. Кафаров вслед за Уитменом мог бы воскликнуть: «Я весь состою из множества воскрешений!»

Этот аванс Кафаров отработал сполна. Собственных книг у него немного: «Невеста» (1961), «Две крепости» (1963), «Лермонтова 123» (1965), «Бронзовый ветер» (1968), «Огонь на ветру» (1972), но как переводчиком им поднят огромнейший пласт азербайджанской литературы.  Переводиться у Кафарова считалось почётным. 

Переводческий материал поражает своей масштабностью и разнообразием: шушинец Молла Панах Вагиф через расстояние в 500 лет протягивает руку турецкому суфию Юнусу Эмре; дастан «Кёроглу» перебивался штучными средневековыми газелями Физули и Мехсети; арузам Алиаги Вахида перебегали дорогу верлибры Расула Рзы; ашуг Хастэ Касум вибрировал в лад с классическими ритмами Самеда Вургуна; либретто к опере Узеира Гаджибекова «Лейли и Меджнун» подхватывали песни Рашида Бейбутова – но, как в мифе, к чему бы не прикасалась рука Мастера, тот материал превращался в золотой самородок. Но если о переводах, самый главный подвиг Кафарова – баяты. (Баяты – издревле распространённая форма азербайджанской устной народной поэзии, монострофа, состоящая из четырёх строк семисложного размера хеджа. В рифмообразовании баяты важную роль играют джинасы – омонимические рифмы, а также редифы – повторения одного или нескольких слов в конце строки после рифмы).  Вся жизнь азербайджанца – от рождения до смерти – проходит в сопровождении баяты, начиная с колыбельных песен и кончая похоронными причитаниями. Владимир Кафаров в свои 25 не побоялся взвалить на плечи этот непомерно  тяжёлый груз. 

 

Похоронен Кафаров 19 июля 2000 года на городском кладбище по дороге на

Патамдарт, рядом с Домом Печати.

 

 

Из книги «Баяты-песни» (1978 г.)

***

Не с повинной головой

Я народ встречаю свой.

Сад рощу – пускай собратья

Отдыхают под листвой.

Read the rest of this entry