Daily Archives: 02.04.2016

Газета ОЧАГ 2016-03

Стандартный

скр 2015-03 1

очаг3_цветной_2016

(кликнув по этой строчке, можно открыть газету)

Реклама

2 APREL — GÖRKƏMLİ DRAMATURQ, MAARİFÇİ NƏCƏF BƏY VƏZİROVUN DOĞUM GÜNÜ

Стандартный
2 APREL — GÖRKƏMLİ DRAMATURQ, MAARİFÇİ NƏCƏF BƏY VƏZİROVUN DOĞUM GÜNÜ

Nəcəf bəy Vəzirov 1854–cü il aprel ayının 2-də Azərbaycanın Şuşa şəhərində anadan olmuşdur.. Atası Fətəli bəy xəstə olduğundan ailənin çətinliyi anası Mina xanımın üstünə düşmüşdür. Özünün yazdığına görə, Nəcəf bəy yalnız on iki yaşında olanda məktəbə gedə bilmiş, tez bir zamanda oxuyub–yazmağı öyrənmişdir.

Vəzirov ilk təhsilini dini məktəbdə almışdı. O, burada bir il oxuduqdan sonra Şuşa şəhərindəki mülkiyyə məktəbinə gedir. Burada müəllimin amansız rəftarı, uşaqları yerli–yersiz döyüb işgəncə verməsi Nəcəfi məktəbdən uzaqlaşmağa məcbur edir. O, 1868-ci ildə Şuşadan ayrılıb Bakıya gəlir. Burada imtahan verib real gimnaziyanın ikinci sinifinə daxil olur.. Gimnaziyanın sonuncu sinifində oxuyarkən artıq əlaçı şagird kimi tanınır, hətta dövlətli uşaqlarına dərs deməklə məşğul olurdu.

Gimnaziyada oxuyarkən N.Vəzirov böyük Azərbaycan alimi o zaman gimnaziyada dərs deyən Həsən bəy Zərdabi ilə tanışlığı onun fikri inkişafına qüvvətli təsir göstərir. Məhz Zərdabinin məsləhəti ilə N. Vəzirov təbiət elmlərinə xüsusi maraq göstərir, rus klassik yazıçılarının əsərlərini mütaliə edərək mütərəqqı ideyalarla tanış olur. Yazıçının teatrla tanışlığı da bu zaman başlanır. O yazır: «1873–cü ildə altıncı klasda oxuduğum halda birinci dəfə rus teatrına getdim. Bu gecə mənə nəhayət dərəcədə təsir elədi. Onun necə bir şey olduğunu başa düşdüm».

1874–cü ildə N. Vəzirov real gimnaziyanı qurtarıb təhsilini davam etdirmək üçün Rusiyaya gedir. O əvvəlcə Moskvada olur, sonra dostu Ağa Gorani ilə birlikdə Peterburqa gedib Əkinçilik instituna qəbul olunmaq istəyir. Lakin atestatındakı qiymətlar həmin inistituta qəbul tələblərini ödəmədiyi üçün o, avqust ayının sonlarında yenidən Moskvaya qayıdır və sentyabrda Petrivski–Razumovski Meşə və Təbiətşunaslıq Akademiyasının Meşəçilik şöbəsinə daxil olur.

N.Vəzirovun Moskvada təhsil aldığı illər Rusiyada azadlıq ideyalarının, zəhmətkeş kütlənin mənafeyini müdafiə edən xalqçılıq hərəkatının genişləndiyi bir dövrə təsadüf edir. Hələ Bakıda real gimnaziyada oxuyarkən H. Zərdabi kimi milli–azadlıq ideyaları ilə tərbiyələnən N. Vəzirov Moskvada daha qaynar bir inqilabi mühitə düşür. O tezliklə qabaqcıl fikirli gənclərlə dostlaşır, təhsil aldığı Akademiyanın daxilində baş verən tələbə çıxışlarında və gizli təşkilatlarında iştirak edir. Hətta 1878–ci ildə H. Zərdabinin təşəbbüsü ilə «İmdadiyyə» adlı dərnək təşkil edir.

1878–ci ilin iyun ayında N. Vəzirov Petrovski–Razumovski Akademiyasının Meşəçilik şöbəsini bitirib təyinatla Qafqaza göndərilir. O, Yelizavetpol quberniyasının Tərtər nahiyyəsinə üçüncü dərəcəli meşəbəyi təyin olunur. 1880–ci ilin iyul ayına qədər burada çalışır. Sonra onun vəzifəsini böyüdürlər. Vəzirov ikinci dərəcəli meşəbəyi kimi İrəvan quberniyasının Dilican nahiyyəsinə meşəbəyi təyin olunur. 1887–ci ilə qədər burada çalışıb yenidən iş yerini Yelizavetpol quberniyasına dəyişir.

Nəcəf bəy Vəzirov 1895–ci ildə Bakıya köçür. Burada lazımi imtahanları verib vəkillik vəsiqəsi alır və məhkəmələrdə çalışır. O, burada uzun müddət ayrı düşdüyü bədii yaradıcılığını davam etdirir, «Yağışdan çıxdıq yağmura düşdük», «Müsibəti–Fəxrəddin», «Pəhləvanı–zəmanə» kimi klassik əsərlərini yaradır. N. Vəzirov 1903–cü ildə Bakı dumasına katib seçilir. 1905–ci il inqilabı N.Vəzirovun ədəbi–ictimai fəaliyyətinin genişlənməsi üçün münbit zəmin yaradır. Maarifpərvər ədib bir tərəfdən Bakıda çıxan «Həyat», «İrşad», «Təzə həyat», «Açıq söz» və s. qəzetlərində «Dərviş» imzası ilə «Balaca mütəfərrəqələr» başlığı altında burjua–mülkədar cəmiyyətinin içtimai eyiblərini açan felyetonlar yazır, digər tərəfdən dram dərnəklərinə rəhbərlik edir.. 1913–cü il noyabr ayının 15–də «Şəfa» maarif cəmiyyəti Nəcəf bəy Vəzirovun ədəbi fəaliyyətinin 40 illiyi münasibətilə Bakıda təntənəli yubiley gecəsi keçirir. Bu gecə böyük bir mədəni bayrama çevrilir. 1926–cı ilin yayında Nəcəf bəy Vəzirov təcrübə məşğələləri aparmaq üçün tələbələrlə birlikdə Şamaxıya – Çuxuryurda getmiş və iyul ayının 13–də orada ürək çatışmamazlığından vəfat etmişdir. Yazıçının cənazəsi Bakıya gətirilmiş və iyulun 13–də dəfn olunmuşdur.

2 АПРЕЛЯ 1993 Г. — ОККУПАЦИЯ КЕЛЬБАДЖАРА

Стандартный
2 АПРЕЛЯ 1993 Г. — ОККУПАЦИЯ КЕЛЬБАДЖАРА

Кельбаджарский район – административный район Азербайджанской Республики. Был образован в 1930 году.

Расположен в центральной части Малого Кавказа. На западе граничит с Республикой Армения. Площадь территории составляет 3054 км2, население – 73,6 тыс. человек. (01.01.2006). Центр – город Кельбаджар.

Район включает город Кельбаджар, поселок Истису и села Зивель, Кешдек, Надирханлы, Тахтабаши, Гасанриз, Гозлу, Гозлу Кёрпю, Нарынджлар, Черектар, Лев, Абдуллаушагы, Гарачанлы, Агъятаг, Феталылар, Мозкенд, Агдабан, Чайговушан, Агджакенд, Оруджлу, Загалар, Тезекенд, Еникенд, Али Байрамлы, Везирхана, Алмалыг, Лачин, Эсрик, Чобан Керехмез, Чорман, Ашагы Айрым, Юхары Айрым, Бояглы, Баглыпейе, Венг, Багырлы, Башлыбель, Халланлы, Алирзалар, Шахкерем, Джовдар, Далгылычлы, Отаглы, Дерегышлаг, Бармагбина, Отгышлаг, Демирчидам, Ганлыкенд, Зар, Еллидже, Алолар, Кяха, Гасанлар, Армудлу, Текдам, Зейлик, Хопурлу, Шеинли, Зульфугарлы, Гарагюней, Кечилигая, Истибулаг, Гёйдере, Агдаш, Гамышлы, Багырсаг, Джомерд, Наджафалылар, Пирилер, Кильсяли, Алчалы, Гушйувасы, Гылычлы, Гузейчиркин, Мерчимек, Аггая, Чопурлу, Биринджи Милли, Икинджи Милли, Учунджу Милли, Гюнешли, Аллыкенд, Боюр, Орта Гарашанлы, Баш гарашанлы, Татлар, Ашагы Гарашанлы, Имамбинеси, Холазей Алхасы, Сарыдаш, Гюнейпейе, Сеидлер, Джамилли, Сусузлуг, Гасымбинеси, Сыныг Килься, Башкенд, Тиркешевенд, Зергула, Газыханлы, Галабоюн, гараханджаллы, Чайкенд, Кендйери, Килься, Ашагы Хач, Мишни, Чепли, Эльясалылар, Шаплар, Мамедушагы, Ашагы Шуртан, Орта Шуртан, Юхары Шуртан, Союгбулаг, Текегая, Бабашлар, Бозлу, Чыраг, Товледере, Мамедсефи, Яншаг, Заллар, Яншагбина, Довшанлы, Базаркенд, Хаяд, Гызылая, Юхары Оратаг, Венгли, Чорманлы, Шахмансурлу, Хейвалы, Деведашы, Яйыджы, Имарет-Гервенд, Чапар, Зардахадж, Кёлатаг, Дамгалы, Чылдыран, Мехмана.

Местность горная (Муровдаг, Шахдаг, Восточный Гёйче, Мыхтокен, часть Карабахской горной цепи и Карабахского плоскогорья). Самые высокие вершины – горы Джамыш (3724 м) и Делидаг (3616 м). На территории распространены юрские, меловые, палеогеновые, неогеновые и антропогеновые отложения, вулканогенно-осадочные и вулканические породы. Полезные ископаемые: ртуть, золото, полиметалл, минеральные воды, строительные материалы и др. В высокогорных частях территории преобладает холодный и горно-тундровый климат с короткой засушливой зимой. Средняя температура воздуха в январе составляет от -10°C до -3°С, в июле – 5-20°C. Годовая сумма осадков – 700-900 мм.

Самые большие реки Тертер (ее верхнее течение) с ее притоками (реки Левчай, Тутгунчай и др.) и Базарчай – берут начало в Кельбаджарском районе. На территории района также имеются озера. Почвы преимущественно дерновые горно-луговые и бурые горно-лесные.  В центральной и восточной части района расположены широколиственные леса (дуб, бук, граб), лесо-полевые растения, на высоких и частично средних горах раскинулись альпийские и субальпийские луга. Животные: горный козел, бурый медведь, кабан, белка, орел и др.

В районе сосредоточены 114 общеобразовательных школ, профтехучилище, 17 клубов, школа искусств, музей, центральная больница, поликлиника, детская больница, 7 сельских больниц, 23 сельские амбулатории и 75 фельдшерско-акушерских пунктов. На территории района также расположены ряд исторических и архитектурных памятников, в том числе албанские храмы (XIII, XVIII века).

2 апреля 1993 года был оккупирован армянскими военными соединениями.

Азербайджанская национальная энциклопедия в 25 томах. Том «Азербайджан», Баку, 2007, стр. 861.

http://1905.az/ru/кельбаджарский-район/

2 APREL 1993 — KƏLBƏCƏRİN İŞĞALI

Стандартный

KƏLBƏCƏR

Kəlbəcər 1993-cü ilin aprel ayının 2-dən Ermənistan ordusunun işğalı altındadır.

Dağlıq Qarabağ ərazisindən kənarda yerləşən Kəlbəcər rayonunun Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilməsi nəticəsində dinc əhaliyə vəhşicəsinə divan tutulub, yerli əhali min illər boyu yaşadığı ata-baba torpağından qovularaq didərgin salınıb.

Kəlbəcərin işğalından sonra 3205 saylı iclasda BMT Təhlükəsizlik Şurası 822 saylı Qətnamə qəbul edib. Qətnamədə bütün işğalçı qüvvələrin Kəlbəcər və Azərbaycanın digər işğal olunmuş rayonlarından dərhal çıxarılması tələb olunur. Lakin indiyədək həmin qətnamədən irəli gələn hər hansı öhdəlik yerinə yetirilməyib.

Kəlbəcər rayonunun əhalisi Azərbaycan Respublikasının 56 rayon və şəhərinin 707 yaşayış məntəqəsində qaçqınlıq şəraitində yaşayır. Kəlbəcər rayonu ərazisində qalmış 13.000-dək fərdi mənzil, 37.852 ha meşə sahəsi indi də talan olmaqdadır. BMT-nin və ATƏT-in prinsiplərinə zidd olaraq 1999-cu ildən Kəlbəcər rayonu ərazisində ermənilərin məskunlaşdırılmasına başlanılıb.

1993-cü ilin qiymətlərinə görə Kəlbəcərin xalq təsərrüfatına 703 milyard 528 milyon rubl ziyan vurulmuşdur. İşğal nəticəsində Kəlbəcərdən 53.340 nəfər adam qovulmuş, 511 dinc əhali öldürülmüş, 321 nəfər isə əsir götürülmüş və itkin düşmüşdür.